دکتر انوشیروان مرآت، مدیرعامل صنایع ارتباطی آوا:
به اعتقاد من قوانین و مقررات به میزان کافی وجود دارد و حتی قوانینی وجود دارد که خرید محصولات خارجی که دارای مشابه داخلی هستند را حداقل برای دستگاه‌های اجرایی دولتی ممنوع اعلام کردند و لیست آنها نیز مشخص شده است، ولی متاسفانه این مقررات نقض شده و در عمل به درستی و کامل اجرایی نمی‌شوند.

صنایع ارتباطی آوا، یکی از صنایع فن آور پیشگام در زمینه فناوری های نوین مخابراتی کشورمان است. این شرکت که این روزها نامش با حوزه مخابرات نسل جدید در ایران عجین شده است، از سال 1379، طراحی و تولید مراکز تلفن نسل جدید مبتنی بر شبکه را آغاز کرد و در رشته فناوری های NGN و IMS به توسعه فعالیت خود پرداخته است. صنایع ارتباطی آوا امروز با کوله باری از تجارب 16 ساله در یکی از جدیدترین شاخه های فناوری مخابرات، جمعی از ورزیده ترین متخصصین این رشته در کشور را در خود جای داده است. محصولات مخابراتی نسل جدید این شرکت با نام تجاری «آوا» در رده های Enterprise و Carrier Grade از ظرفیت های پایین (چند صد شماره) تا ظرفیت های بالا (چند میلیون شماره) تولید می شوند. صنایع ارتباطی آوا در سال 1394 و1395 نیز با طراحی و تولید بومی گوشی های تلفن مبتنی بر شبکه صوتی و تصویری، برای اولین بار در حوزه تجهیزات کاربر نهایی شبکه تلفن نسل جدید نیز محصول داخلی عرضه کرد.

شاید بدون اغراق بتوان گفت صنایع ارتباطی آوا یکی از موفقیت های مهم صنایع فن آور کشور در زمینه سیستم های سوییچ مخابراتی نسل جدید و یکی از معدود صنایع حوزه مخابرات کشورمان است که تا کنون برنده پنج جشنواره اصلی علم و فناوری کشور شامل جشنواره بین المللی خوارزمی، جشنواره ملی فن آفرینی شیخ بهایی، جشنواره ملی فاوا، جشنواره ملی پژوهش و فناوری سهند و جشنواره نوآوری و فن آفرینی دانشگاه تهران شده است و در سطح بین المللی نیز افتخاراتی نظیر کسب مدال طلای سازمان وایپو - سازمان جهانی مالکیت فکری - و لوح تقدیراز سازمان یونیدو - سازمان توسعه صنعتی ملل متحد - را در کارنامه خود دارد.

در ادامه گفت و گوی ویژه این شماره از ماهنامه نسل چهارم  با دکتر انوشیروان مرآت، مدیرعامل صنایع ارتباطی آوا را می خوانید:

 یکی از مهمترین مباحثی که در صنعت مخابرات با آن مواجه هستیم موضوع واردات بی رویه تجهیزات مرتبط با این حوزه است و این در حالی است که واردات بی رویه و عدم اتکا به تولید داخل به دلیل حساسیت این گونه تجهیزات و وابستگی به تولیدات خارجی، تبعات خوبی به همراه ندارد، چنانکه در سال های گذشته نیز با مشکلات زیادی در این زمینه روبرو بوده ایم، نظر شما در این زمینه چیست؟

تجربه سال‌های گذشته نشان داده که کشورمان توانایی زیادی را در این صنعت داشته و در این راستا محصولات مخابراتی مختلفی توسط شرکت های ایرانی تولید و به کشورهای همسایه و چند کشور آفریقایی  نیز صادرشده و توانسته  سهمی از بازار جهانی را به خود اختصاص دهد، البته در این زمینه موانع زیادی بر سر راه تولید کنندگان وجود دارد و در برخی مواقع به دلیل برخی تصمیمات نامناسب نتایج خوبی را شاهد نبودیم. در بسیاری از حوزه ها نیز شاهد ورود شرکت های خارجی و به خصوص چینی ها بودیم و این در حالی است که هیچ گونه انتقال دانشی نیز برای کشورمان به همراه نداشته و فقط  شاهد خروج ارز زیادی از کشورمان بودیم که همه این ها می توانست با توافقاتی هدفمند برای کشورمان نتایج خوبی به همراه داشته باشد و طبیعی است که اگر به عنوان مثال در قبال واردات، با کشور وارد کننده توافق می شد که انتقال دانش و تجربیات نیز در زمینه محصولات وارداتی صورت گیرد می توانست بسیار اثربخش باشد.

در همین حال، با توجه به سابقه طولانی کشورمان در عرصه تولید تجهیزات مخابراتی و  صادرات موفق برخی از محصولات مخابراتی ایران به سایر کشورها باید این صنعت در کشور بیشتر جدی گرفته شده و توجه بیشتری به آن شده و سرمایه گذاری و حمایت های مورد نیاز از آن صورت گیرد. البته باید به این موضوع نیز اشاره کنم که تولید در این حوزه با مشکلات زیادی نیز روبروست و مشکلاتی مانند تحریم منجر به بالا رفتن هزینه‌های تولید شده و همه این ها در نهایت باعث شده کار تولید بسیار دشوار شود و البته از سوی دیگر سود فعالیت وارداتی و نمایندگی های فروش محصولات خارجی بسیار بالاست که این باعث حرکت سرمایه ها به آن سمت است.

 قبل از اینکه به معرفی محصولات و دستاوردهای مهم شرکت بپردازید و با توجه به اینکه حمایت از این گونه شرکت ها  یکی از اصول مهم و قابل پذیرش در مجموعه دولت است، آیا شرکت های فناور از حمایت های کافی از سوی دولت برخوردار هستند؟

اگرچه حمایت هایی در این زمینه صورت گرفته است، اما از سویی شاهد بی تفاوتی ها و بی مهری هایی نیز بوده ایم. در حالی که باید حمایت های دولتی بر اساس عملکرد و فعالیت شرکت ها صورت می گرفت، ولی متاسفانه در برخی مواقع این گونه عمل نشد و شاید این عملکرد ضربه های غیر قابل جبرانی به صنعت کشور وارد کرد.

در وجه مثبت موضوع، در این سال ها حمایت های ارزشمندی را شاهد بودیم که جا دارد از معاون محترم علمی و فناوری ریاست جمهوری و سندیکای صنعت مخابرات کشور تشکر کنم که به حق در سال های گذشته از هیچ گونه حمایت و کمکی در قبال شرکت های دانش بنیان و فناور دریغ نکردند.

این حمایت ها تا چه حد در کار صنایع ارتباطی آوا موثر بوده و در صورت نبود حمایت ها به نظر شما صنعت مخابرات ما می تواند رشد کند؟

 سیاست صنایع ارتباطی آوا به گونه ای است که به هیچ وجه روی حمایت های دولتی اتکا و برنامه ریزی نمی کند که البته این به معنای عدم استفاده از این حمایت ها نیست، بلکه به گونه ای برنامه ریزی می کنیم که اگر این حمایت ها نباشد باعث اختلال نشود چون این مسیر غلط و اشتباهی است و اگر مجموعه ای چنین رویکری داشته باشد با شکست مواجه خواهد شد. اصولا من اعتقاد دارم که به عنوان یک اصل کلی ما باید  به گونه ای برنامه ریزی کنیم که کسب و کارهایمان بر اساس منطق اقتصادی توجیه داشته و قابل رقابت باشد.

کمی در مورد فعالیت ها و تولیدات شرکت توضیح بفرمایید.

 مجموعه آوا از همان ابتدا تلاش کرد که تمرکز خود را بر تولید دانش محور قرار دهد. من در دوران دانشجویی با دیدن کارخانه های عریض و طویلی که اسم های پرطمطراق یدک می کشیدند، ولی فقط عملیات کارگر محور و تولید فیزیکی یک محصول خارجی را انجام می دادند که هیچ کنترلی بر طراحی و عملکرد درونی آن نداشتند، افسوس می خوردم. حسرت می خوردم که برخی از صنایع ما سرمایه اصلی را نشناخته اند و به جای نیروی انسانی کارآمد و افراد متخصص و دانش طراحی محصول، تصور کرده اند که ماشین آلات و سوله سرمایه مهمی است، اما واقعیت این است که سرمایه اصلی، انسانها و دانش آنهاست. خلق ارزش افزوده اقتصادی نیز با بهره گیری صحیح از سرمایه انسانی، بازدهی ده ها برابر بیشتری دارد.

ما با این نگاه حرکت کردیم و به زعم یکی از مسئولین، تصمیم گرفتیم بر این اساس عمل کنیم که «صاحب اختیار» محصولی باشیم که تولید می کنیم.

موضوع اصلی کار ما هم که می دانید ساخت محصولات سوییچ مخابراتی نسل جدید است. یعنی مبنی بر فناوری های VoIP و NGN و IMS که در دنیا  تولیدکنندگان محدودی دارد. در واقع می توان گفت که موضوع  تجهیزات نسل جدید سوئیچ یا مرکز تلفن، در هر سازمان و مجموعه ای که یک زیرساخت مخابراتی داشته باشد وجود دارد؛ این محصول می تواند در شبکه عمومی مخابرات (اپراتورهای سراسری مخابرات) و یا شبکه های مخابراتی اختصاصی سازمان های بزرگ مورد استفاده قرار گیرد به این صورت که هر سازمانی از ظرفیت چند صد مشترک تا چند صد هزار شماره برای سازمان هایی که تعدد ساختمان یا شعب مختلفی در سراسر کشور دارند را شامل خواهد شد. با استفاده از این محصول ارتباطات یکپارچه تصویری، صوتی و غیره برقرار می شود.

تولید سوئیچ‌های ما در دو رده سوئیچ‌های سازمانی وشبکه عمومی مخابرات است که سوئیچ‌های سازمانی در ظرفیت‌های چند هزار شماره و یا چند ده‌ هزار شماره در سازمانهای بزرگ استفاده می‌شود، اما سوئیچ‌های عمومی دارای ظرفیت‌های چندمیلیونی است که یکی از محصولات اصلی شرکت صنایع ارتباطی آوا محسوب می شود و توانستیم میلیون ها دلار صرفه‌جویی ارزی برای کشور ایجاد کنیم. یکی از برنامه های اصلی شرکت ما نیز ارتقای سوئیچی است که در شبکه عمومی همراه قابل استفاده باشد؛ تجهیزات جنبی سیستم های مخابراتی نسل جدید محدود به سوئیچ ها نیست. گوشی های صوتی و تصویری هم امروزه به کشور وارد می شوند که ما نمونه صنعتی آن ها را ساخته ایم.

اشاره ای می کنید به وضعیت تولیدات داخلی با توجه به رفع تحریم ها و اینکه چه آینده ای را با توجه به این اتفاق پیش بینی می کنید و آیا می توان افق روشنی را در حوزه تولیدات مرتبط با صنعت مخابرا ت در کشور شاهد بود؟

با توجه به موضوع  توافق بین المللی در جهت کاهش تحریم ها طبیعی است شاهد  حضور گسترده رقبای خارجی در ایران خواهیم بود که در این مدت نیز بسیاری از کشورها با حضور در بازار ایران و آشنایی با دستاورهای ایرانی نگاه متفاوت و مثبت تری نسبت به گذشته را به دست آوردند که این موضوع به دنبال خود افزایش حجم سرمایه گذاری داخلی و خارجی را به همراه خواهد داشت، بنده به شخصه  این تحولات را مثبت ارزیابی می کنم؛ چرا که علیرغم اینکه رقابت را سخت تر می کند، ولی گشایش اقتصادی در نهایت باعث رونق بازار می شود و با توجه به اینکه  صنایع ارتباطی آوا برنامه ای استراتژیک برای توسعه با شیب رشد سریع دارد، این تحولات به محقق شدن آن کمک شایانی خواهد کرد.

فعالیت و برنامه های شرکت در حوزه بین الملل چیست؟

در اردیبهشت ماه امسال  تفاهم نامه همکاری در زمینه مشاوره مدیریت در حوزه مدل های تجاری ارائه خدمات نوین مخابراتی توسط اپراتورها، بین ما و شرکت الیانس آ فرانسه  منعقد شد، با توجه به اینکه  بهره برداری از تجهیزات مخابراتی نسل جدید تولیدی این مجموعه  توسط اپراتورهای مخابراتی اعم از شرکت مخابرات، شرکت های FCP و MVNO باید منجر به ارائه خدمات نوین به کاربران شود بنابراین انتظار می رود  با بهره گیری از تجربیات شرکت الیانس آ بتوان مدل های تجاری مؤثر و کارآمد برای ارائه خدمات نوین را به اپراتورها معرفی کرد که این موضوع موجب افزایش سطح رضایت مندی مشتریان و اپراتورها و در نهایت منجر به توسعه بازار تجهیزات مخابراتی نسل جدید خواهد شد. همچنین امسال با مراکز تحقیقاتی کره جنوبی مذاکراتی برای تبادل دانش داشته ایم.

در زمینه صادرات چه برنامه ها و سیاست هایی دارید و آیا صادرات در حوزه تجهیزات  مخابراتی از جایگاه مناسبی در کشور برخوردار است؟

 یکی از مهم ترین محورهای کاری ما زمینه سازی جدی صادرات است که در این زمینه تمهیداتی اندیشیدیم تا بتوانیم فعالیت های صادراتی واقعی داشته باشیم. از جمله اخذ تعهد صادرات متقابل از شرکتهایی که حسب ضرورت در برخی پروژه ها با آنها کار کرده‌ایــم.

در حوزه NGN توانایی کامل برای تامین نیاز کشور توسط صنایع داخلی وجود دارد و در حوزه IMS نیز تا امروز امکان تامین نیمی از نیاز کشور از طریق صنعت داخلی فراهم شده و برای اجرای برخی مناقصات بزرگ IMS که نیاز به سرعت عمل در اجرا دارد، با شرکت های صاحب فناوری خارجی که حاضر به پذیرش شرایط ما بودند وارد مذاکره شدیم؛ یکی از مهمترین شرایط ما تعهد صادرات متقابل و محدود کردن سهم شریک خارجی به محصولاتی که فعلا نمونه داخلی آنها وجود ندارد، بوده که به آنها دست یافتیم.

البته بهتر است به این نکته نیز اشاره کنم که بازار ما عمدتا داخلی است، اما  برنامه‌ریزی‌های زیادی برای صادرات کردیم که در این راستا برای محصولاتمان استانداردهای CE که استاندارد اروپایی محصولات الکترونیکی است را  گرفتیم؛ البته با توجه به پیچیده بودن سوییچ های مخابراتی باید تیم حرفه‌ای، کار نصب، راه‌اندازی و پشتیبانی در محل مشتری را انجام دهد و برای این هدف باید شعبه‌ای ایجاد شود که تیم فنی قوی داشته باشد یا با شرکتی که آنجا وجود دارد و تیم فنی قوی در اختیار دارد همکاری مشترکی شکل بگیرد.

کمی در مورد نحوه و چگونگی تشکیل شرکت و بافت شرکت توضیح بفرمایید؟

 فعالیت گروهی که در حال حاضر وجود دارد در قالب یک تیم دانشجویی در سال 1379 شروع شد یعنی زمانی که این فناوری آنقدر جدید بود که بیشتر جنبه کار دانشگاهی داشت این مجموعه شکل گرفت واکنون این تکنولوژی در حال جایگزینی فناوری قبلی مخابراتی در کشور است.

در این راستا از تمام روش های مدیریتی برای جذب نیروهای نخبه استفاده می کنیم چون مهمترین دارایی ما نیروهای انسانی متخصص و جذب افراد متخصص در مجموعه آوا است و پیش بینی آینده درخشان برای ایجاد برند ایرانی معتبر که بتواند بخش عمده نیازهای کشور را تامین کند، داریم.

 در راستای برنامه های توانمندی سازی، جذب و اثرگذاری نخبگان و استعدادهای برتر در جامعه، طی توافقی بين بنياد ملی نخبگان و شرکت ما، زمينه های جذب و بكارگيری نخبگان و استعدادهای برتر در رشته های مختلف، در زير مجموعه های اين شرکت پس از انجام مصاحبه و بررسی های تخصصی فراهم شد چون عامل اصلی شکوفایی در حوزه دانش‌بنیان، نیروی انسانی متخصص است، بنابراین باید روی حفظ افراد نخبه و متخصصان تراز اول تمرکز کرد و ما تلاش کردیم بخشی از آنها را جذب کنیم.

با توجه به اینکه قوانین و مقررات حمایت از محصولات داخلی آنطور که باید و شاید اجرایی نشده و همچنان بی اعتمادی به محصولات داخلی وجود دارد به اعتقاد شما چه اقداماتی برای برطرف کردن این مشکل باید صورت گیرد؟

به اعتقاد من قوانین و مقررات به میزان کافی وجود دارد و حتی  قوانینی وجود دارد که  خرید محصولات خارجی که دارای مشابه داخلی هستند را حداقل برای دستگاه‌های اجرایی دولتی ممنوع اعلام کردند و لیست آنها نیز مشخص شده است، ولی متاسفانه این مقررات نقض شده و در عمل به درستی و کامل اجرایی نمی‌شوند. مصداق این موضوع برخی تولیدات شرکت است که نام آن ها در فهرست ممنوعیت خرید کالاهای خارجی وجود دارد، ولی در عمل شاهد خرید این محصولات از خارج از کشور هستیم! البته به سهم خودمان به عنوان یک شرکت تولیدکننده داخلی تلاش کردیم جلب رضایت مشتری را در اولویت اول قرار دهیم، ولی متاسفانه به ویژه در دستگاه‌های اجرایی و سازمان‌های دولتی این موضوع را بیشتر شاهدیم که تمایل زیادی به محصولات خارجی دارند و شاید هنوز به تولیدات داخلی اعتماد لازم وجود ندارد و باید در این زمینه همه تولیدکنندگان به فکر باشند و ما نیز تلاش کردیم به شناسایی نیاز مشتریان و برطرف کردن آن ها بپردازیم .

چه آسیب ها و خطراتی شرکت های دانش بنیان را تهدید می کند و چه راهکارهایی برای آن می توان در نظر گرفت؟

 برای پیشرفت و دست یافتن به فناوری باید کارهای تحقیقاتی گسترده ای انجام شود و برنامه ریزی میان مدت و بلند مدتی برای آن انجام داد و اگر چنین نباشد قطعا شرکت ها با شکست مواجه می شوند، شرکت ها باید مدام  خود را به روز کرده و از تکنولوژی عقب نمانند چون یکی از آسیب‌هایی که متوجه شرکت‌های دانش‌بنیان و به ویژه  شرکت‌های موفق است غافل ماندن از تحولات آتی است؛ چرا که شرکت های موفق عمدتا درگیری زیادی دارند و با پروژه ها و قراردادهای جاری خود مشغولند و سرشان شلوغ است. این در حالی است که  برای فعالیت موفق در بازار باید از قبل به فکر بود و برنامه ریزی های مشخصی  داشت، ما نیز در این راستا به رصد تحولات آینده برای جامعه مخابراتی کشورمی پردازیم؛ اکثر سازمانها و شرکت های بزرگ کشور هم از محصولات ما استفاده می‌کنند و تمام مشخصات و قابلیت‌هایی که معتبرترین برندهای خارجی که رقیب ما هستند دارند و محصول مشابه ما را تولید می‌کنند، در محصول ما هم وجود دارد، بنابراین چیزی از محصولات خارجی کم نداریم و حتی گاهی از برخی قابلیت‌ها و امکانات استفاده کرده و نوآوری‌ها و ابتکاراتی داریم که برای اولین بار ما آن را به صورت داخلی انجام دادیم و از طرفی پشتیبانی قوی از محصولات خودمان هم داریم، اما باید همیشه به فکر آینده باشیم.

دفتر مطالعات آینده را نیز با همین هدف تاسیس کردید؟

در سال جاری دفتر مطالعات آینده  که زیر مجموعه مرکز آموزش و پژوهش شرکت است را ایجاد کردیم که ماموریت آن رصد کردن تحولاتی است که پیش‌بینی می‌شود در آینده در بازار و صنعت مخابرات اتفاق بیفتد. در همین راستا در نظر داریم نتیجه بررسی‌ها و مطالعات را در معرض دسترسی جامعه مخابراتی کشور نیز قرار دهیم که سایرین نیز بتوانند از نتایج آن استفاده کنند.

در مورد آسیب هایی که شرکت های دانش بنیان را تهدید می کنند بیشتر توضیح بفرمایید.

وابسته شدن شرکت های فناور به حمایت ها و تسهیلات دولتی از دیگر موضوعاتی است که شرکت ها را تهدید می کند چون خودکفایی، اصلی است که در صورت تمرکز و برنامه ریزی مناسب موفقیت های بزرگی را به همراه دارد؛ البته در حال حاضر از سوی  معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و بقیه نهادهای ذی‌ربط برنامه‌ریزی‌هایی برای حمایت از این گونه شرکت ها پیش‌بینی و برخی اجرایی شده است، ولی موضوع مهم این است که شرکت ها باید به توان فنی و انسانی خود متکی بوده و از طرفی در صورت وجود حمایت از آن نیز بهره مند شوند تا با استفاده از آن رشد خود را سرعت دهند.

یکی از مهمترین مشکلات شرکت های دانش بنیان نوپا عدم توانایی مالی کافی است و از طرفی در صورت ارایه تسهیلات به شرکت ها، موضوع وثیقه ها و ضمانت نامه ها آن ها را با مشکلاتی جدید روبرو می کند، شما در این زمینه چه اعتقادی دارید؟

صندوق هایی برای حمایت از  شرکت‌های دانش‌بنیان وجود دارد از جمله صندوق نوآوری و شکوفایی، ولی موضوعی که مشکل ساز است همیشه همین  بحث وثایق است، چون برای دریافت تسهیلات باید وثیقه بدهیم، ولی اکثر این وثایق از توان شرکت ها خارج است و همین موضوع موجب می شود آن ها نتواننــد از تسهیلات و حمــایت ها برخوردار شوند و این در حالی است که شرکت ها نیاز به نقدینگی دارند و نظام بانکی نیز نگاه سخت گیرانه ای به این موضوع دارد که با ویژگی های ناشی از رشد سریع برخی شرکت های دانش بنیان همخوانی ندارد.

لطفا اشاره ای نیز به موضوع پروژه کلان ملی بومی سازی، طراحی و ساخت تجهیزات لایه هسته IMS  کنید که از سوی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به شما ابلاغ شد، داشته باشید.

این پروژه در اسفندماه سال گذشته از طرف معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به صنایع ارتباطی آوا ابلاغ شد که نظارت بر این پروژه برعهده وزارت ارتباطات است. این پروژه پیشرفته ترین معماری شبکه های مخابراتی در جهان است که برای پوشش دادن ظرفیت های بسیار بالا (میلیون شماره)  طراحی شده و ضمن انعطاف پذیری بسیار بالا این امکان را فراهم می کند که محدوده وسیعی از خدمات نوین ارزش افزوده در اختیار مشترکین شبکه مخابراتی قرار گیرد. تا کنون تعدادی از المان های طرح به مرحله محصول رسیده و در تست شرایط عملیاتی واقعی نیز قرار گرفته است. از پیشرفت طرح راضی هستیم و امیدواریم خبرهای خوبی در آینده نزدیک داشته باشیم.

اجازه بفرمایید سوالی هم درباره یک مقوله ملی که بحث داغ روز است داشته باشیم. نظر شما به عنوان یک کارشناس رشته فاوا درباره شبکه ملی اطلاعات چیست؟

این بحث یکی از موضوعات مهم ملی است. شبکه ملی اطلاعات در واقع ارتباطاتی که دو سوی آن در داخل کشور است را از طریق بستری عبور می دهد که ارزان تر و سریع تر است و امنیت کاربران ایرانی و سایت های دولتی و موسساتی از قبیل بانک ها را افزایش داده و دسترسی با کیفیت بالاتری را برای بخشی از ارتباطات و خدمات که در داخل ایران است و بسیاری کاربردهای روزمره را شامل می شود برای مردم فراهم می کند. همچنین وجود شبکه ملی اطلاعات موجب می‌‌شود از انتقال ترافیک‌ اضافی بر روی شبکه اینترنت جلوگیری شود و در مواردی که مسیر ترافیکی تماما در داخل ایران است بی دلیل هزینه گران اینترنت بین الملل به کاربر تحمیل نشود.

در پایان اگر نکته خاصی باقی مانده بفرمایید تا گفت وگو را خاتمه دهیم.

من آینده درخشانی را برای صنایع دانش بنیان کشور در حوزه فناوری ارتباطات پیش بینی می کنم و مطمئن هستم که ایجاد برند معتبر بین‌المللی برای ما دور از دسترس نیست. 

انتهای پیام

تازه ها