1396, بهمن 1 - 12:25
دسته بندی: 
آخر نمي دانم روزي چند بار، كودكان ما در شبكه هاي تلويزيوني بايد ظرف نگه داري رب و يا كباب پزي كه نگراني ما را براي پخت كباب كوبيده رفع مي كند، ببينند تا دخل و خرج اين رسانه پر طمطراق ملي، جور در بيايد؛ اكنون زمان آن است كه با استقبال از آورده هاي فضاي مجازي براي كودكانمان، نفسي چاق كنيم و جدا از نگراني ها و آلودگي هاي فضاي مجازي، بگذاريم هوايي تازه بيايد، شايد طرح اينترنت كودكان از لابه لاي طرح هاي پژوهشي و خاك خورده، بيرون بزند و در قاب خانواده اي امن در فضاي مجازي، خودي نشان دهد.

طيبه بيدخام، كارشناس ارشد علوم ارتباطات در نگاه ویژه شماره 28 ماهنامه نسل چهارم نوشت: يادم نمي آيد درست از چه زماني فرزندم با تلفن همراه و بازی های اينترنتی آشنا شد، هرچه بود جذابيت بود و هيجان، مخصوصا در مهماني ها و مراسم خانوادگي كه ورجه وورجه هايش صداي مسن ترها را در مي آورد كه در اين شرايط مجبور مي شديم تلفن همراه به دست او بدهيم تا بازي كند و سرگرم شود؛ بعد هم سركي بكشد در كانال ها و شبكه هاي اجتماعي، بعضي وقت ها هم وجدانمان بيدار مي شد كه ممكن است ضررهايش بيش از فايده اش باشد؛ اشتباه است يا درست نمي دانم، اما در اين مراسم ها كه براي دورهمي هاي فاميلي و حال و احوال كردن ايجاد مي شوند چشم كه مي اندازي با كودكان زيادي مواجه مي شوي كه با تبلت و يا تلفن همراه مشغول هستند وآنهايي هم كه این وسایل را ندارند؛  كنار بقيه جمع شده اند و با حسرت نگاه مي كنند كه بازي به كجا رسيد.

  •    فضاي مجازي حقيقت است

به هر طرف كه نگاه مي كنيم خواسته يا ناخواسته مي بينيم، وارد بازي فضاي مجازي شده ايم؛ يادم مي آيد در ديداري كه به همراه دوستان در محضر آيت الله جوادي آملي داشتيم، ايشان مرتبا تاكيد مي كردند؛ «فضای مجازی حقیقتاً مجازی نیست؛ جایی که اندیشه مبادله می‌شود، می‌تواند تاثیر پذیرد و اثر بگذارد، فضای حقیقت است».
اما در فضايي كه مادران و پدران به دليل اقتضائات اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي با تك فرزندي دست و پنجه نرم مي كنند و مجبورند ساعات بيشتري را براي گذران امور زندگي كار كنند؛ دنياي مجازي براي كودكان و نوجوانان بسيار جذاب و پر هيجان است؛ در جهاني خوش رنگ و لعاب، با نقش هاي متنوع، فراتر از زندگي معمولي كه پر است از فرصت هاي يادگيري، افزايش مهارت هاي شناختي، هماهنگي، تمركز و مفاهيمي چون لذت، قدرت، ترس، دوست، دشمن و توانايي حل مساله.

  •     دنياي مخملي و خميري با فضاي مجازي

امروزه شكل گيري هويت اينترنتي و مجازي اگرچه مي تواند فرصت بي نظيري براي رشد ذهني  فرزندان باشد؛ اما لازم است مخاطرات آن از سوي خانواده ها و مسوولان مورد توجه قرار گيرد، چراكه كودكان، پاك، كنجكاو و بي تجربه هستند و آن چه مي بينند و بازي مي كنند را باور مي كنند، در اين ميان به تدريج ماسك هاي غير واقعي از دنيا، براي آنها ايجاد مي شود، ارتباط با آدم هاي غير واقعي، شكل مي گيرد، با اتفاق هاي سياه و سفيد درگير مي شوند و در نهايت جهان بيني مخملي و خميري  به سراغشان مي آيد كه پر رنگ و لعاب است؛ اما  هر روز تغيير مي كند.  به بيان ديگر در فضاي مجازي مرزميان واقعيت و خيال شكسته مي شود و افراد اگر از خود كنترلي دروني و مديريت احساسات و افكار برخوردار نباشند، مي توانند به راحتي دروغ بگويند و از خود تصويري غير واقعي براي ادامه تعاملات با افرادي كه نمي شناسند، برقرار كنند.

  •    آيا همه اطلاعات مجاز براي كودكان مفيدند؟

جالب اينجاست كه در اين فضاي پر از اطلاعات، در دنيايي وسيع ، تفاوتي براي كودك و بزرگسال با ويژگي هاي سني، شخصيتي و روحي ديده نمي شود و همه نوع اطلاعاتي به چشم مي خورد؛ محتواهايي كه از منظر قانوني مي توانند مجاز، اما براي اين گروه سني مضر باشند، چرا كه  به صورت درهم، در اختيار مخاطبان قرار مي گيرند؛ دراين بستر كودكان ما نمي دوند،  بچگي نمي كنند، كمتر در كارهاي گروهي  شركت مي كنند و به نوعي زودتر در دنياي پرآشوب و شلوغ بزرگترها، جا خوش مي كنند.
امروزه در ماراتن رشد اجتماعي كودكان و نوجوانان، توانايي هاي ديجيتالي از توانايي هاي اخلاقي  پيشي گرفته و رشد عاطفي و عقلاني به گرد راه هوش ديجيتالي نمي رسد؛ اين موضوع مي تواند در كنار فرصت هاي بي شمار دسترسي آزاد به اطلاعات براي عزيزانمان، زنگ خطري براي استفاده از وسايل ارتباطي نوين باشد.
اما سوال هايي به ذهن مي رسد كه آيا رسانه يك اسباب بازي است؛ فضاي مجازي براي كودكان و نوجوانان يك نوع سرگرمي است و يا فضايي براي افزايش دانش و مهارت است. حدود استفاده كودك از اينترنت و گردش آزاد اطلاعات چقدر است؟ حريم خصوصي كودك چگونه بايد در فضاي مجازي حفظ شود و پاسخ هايي كه هنوز به درستي به آن پاسخي داده نشده است.

  •    مقصر كيست؟

اگر همين امروز فرزندمان دچار شكستگي پا شود؛ كدام پدر و مادري است كه سراسيمه او را به بيمارستان نبرد، با چند پزشك متخصص مشورت نكند و نگران سلامت حركتي و جسمي او نشود. در حالي كه در حوزه ها ي اجتماعي و ارتباطي راحت ترين كار آن است كه تقصير را به گردن مدرسه، دولت، و اجتماع بياندازيم و در مقابل پديده هاي نوظهور، ازخود ضعف  نشان دهيم.

كمي از بالاتر كه نگاه مي كنيم زمزمه هاي بستن، پاك كردن صورت مساله، محدود كردن، ايزوله كردن، هنوز ميان برخي طيف هاي فكري به گوش مي رسد؛ موضوعي كه لازم است از ديدگاه كارشناسان اهل فن، مورد بحث قرار گيرد كه متاسفانه در بازي نگاه هاي سياسي گم مي شود و راه به جايي نمي برد، تا جايي كه در اين ميان با بازي كلمات نيز، مواجه مي شويم كه فيلترينگ، حفاظت و يا صيانت، كدام يك درست است؟ ما به عنوان كساني كه خود را در مقابل تربيت فرزندانمان مسوول مي دانيم؛ به دنبال دسترسي امن كودكان در فضاي مجازي هستيم تا رفت و آمدهاي مجازي كودكانمان، با عقل، اخلاق و فرهنگ اسلامي همراه شود و البته رشد اجتماعي را با چاشني يادگيري و نوآوري، فراهم كند؛ از سويي ديگر در طوفان اطلاعات و داده هاي بي حد و مرز، دلمان مي خواهد كودك و نوجوان بتواند خودكنترلي و توانايي انتخاب به درد بخورها را از مضرها و بي مصرفها داشته باشد، در انتخاب سبك زندگي كمي از لاكچري ها، فاصله گيرد و بداند كيست و كجاست.

  •    اما اقدامات...

هميشه با پيداشدن پديده هاي نوظهور خلاهاي قانوني بيشتر به چشم مي خورد تا زمينه اقدام و عمل را در هر زمينه اي فراهم كند، 180 كشور عضو يونيسف قوانين مرتبط با حوزه كودك و نوجوان دارند، ايران نيز به لحاظ قرار گرفتن در شرايط در حال توسعه بودن، با پديده هاي نوظهور در عرصه ارتباطات و گسترش فضاي مجازي مواجه است و در ماده 32 از قانون حقوق شهروندي به صراحت از ايجاد يك فضاي سالم و ايمن براي كودك به عنوان حق كودك ياد كرده است كه در اين عرصه نقش مركز ملي فضاي مجازي به عنوان سياستگذار و وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، در حوزه تامين زيرساختها،  بسيار حايز اهميت است.

  •    طرح كوا

طرح کوا (کودک و اینترنت) از شهریور سال 95 با همکاری وزارت آموزش و پرورش، پلیس فتا و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات آغاز شده است در این طرح تاکنون 500 کارگاه آموزشی برای دانش‌آموزان برگزار شده و تا پایان سال 96 قرار است تعداد کارگاه‌های آموزشی به 900 کارگاه برسد. فاز دوم طرح کوا از سال آینده آغاز می‌شود که در آن والدین و مربیان هم تحت آموزش قرار می‌گیرند.

  •   وزير ارتباطات پاي كار آمد؛ طرح اينترنت كودكان

 با روي كارآمدن دولت دوازدهم وزير جوان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، به اين موضوع  بسيار روي خوش نشان داد و در صحبتهايش بارها به اين موضوع اشاره كرده است كه براي صيانت از كودكان و نوجوانان در فضاي مجازي،  برنامه داريم، تا اينكه در 13 آبان امسال و همزمان با روز دانش آموز، پیش نویس سند حمایتی و برنامه اقدام توسعه خدمات فضای مجازی کودک و نوجوان، به دستور وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات، منتشر شد.
 اين مجموعه در قالب مطالعات تطبیقی، مطالعات میدانی، معرفی ابزارهای کنترل والدین، تدوین شده  و در معرض ديد صاحب نظران قرار گرفت تا كارشناسان از طريق پست الکترونیک  Cop@itrc.ac.ir  ديدگاههاي خود را بيان كنند كه مورد استقبال كارشناسان و صاحبنظران  نيز قرار گرفت.

  •   اندر خم  پيش نويس سند حمايتي

در پيش نويس اين سند آمده است: مأموريت  وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در حوزه فضای مجازی کودک و نوجوان، آماده سازی و ارائه زیرساخت ارتباطی و فناوری اطلاعاتی، محتوایی و مقرراتی مناسب، جهت دسترسی کودکان و نوجوانان به خدمات و محتوای مناسب، به منظور توسعه زیست بوم فضای مجازی این دسته از کاربران و کمک به رفع موانع توسعه کسب وکار و کاهش مخاطرات سرمایه گذاری در این حوزه است.
 در اين پيش نويس آمده است که مخاطبین خدمات فضای مجازی کودک و نوجوان، گروه های کودک و نوجوان، والدین، معلمین و اشخاص حقیقی و حقوقی دولتی و غیردولتی مرتبط جامعه حقوقی و کسب و کارهستند، اما در اصل مخاطب اصلی این طرح، کودک و نوجوان است.
 خوشبختانه در حوزه ارايه طرح  مشكلي نداريم؛  آذري جهرمي بار ديگر در اولین اجلاس ملی گزارش پیشرفت ها و راهکارهای رفع موانع تحقق حقوق شهروندی که با حضور رییس جمهوری برگزار شد، به اين نكات اشاره كرد كه توسعه سرویس های بومی، توسعه سواد رسانه اي، پالایش هوشمند، تعامل با سرویس دهندگان بین المللی و طرح اینترنت کودکان برای کاهش آفات فضای مجازی از برنامه هاي جدی وزارت ارتباطات است.

  •   سرمايه گذاري پر مخاطره حمايت مي خواهد

به نظر مي رسد بيشتر طرح ها و اقدامات در حوزه دريافت محتواست و ضعف هاي اساسي براي توليد محتوا در حوزه كودك و فضاي مجازي به چشم مي خورد و خلاصه مشخص نيست محتوا را چه ارگان، سازمان و يا نهاد دولتي و يا خصوصي، بايد تامين كند؛ كار تيمي هم كه در اين زمينه برايمان آرزويي دست نيافتني شده است، از طرفي حمايت از كسب و كارهاي جديد نيز  لازم به نظر مي رسد تا  افرادي بيايند، ريسك  سرمايه گذاري در اين حوزه را  به جان بخرند و بدانند اگر چه با تاخير، اما سود اقتصادي نيز نصيبشان مي شود.

  •    دوستي خاله خرسه گوگل كِي تمام مي شود

در سطح آموزش و پرورش نيز قبل از آموزش سواد رسانه اي به معلمان، آشنايي اين عزيزان با فضاي مجازي مهم به نظر مي رسد تا خودشان در برابر اطلاعات دانش آموزان كم نياورند و گاهي با چاشني شيطنت هاي دانش آموزي،  تمسخر  نشوند.
 در سطح دانش آموزي نيز اگر گوگل نباشد تحقيقات فرزندانمان لنگ مي زند؛ انگار ديگر كسي حال ورق زدن كتاب و خواندن صفحاتي از آن را، به بهانه انجام تحقيقات درسي، ندارد. نمي دانيم دوستي خاله خرسه گوگل كي تمام مي شود؛ البته اين رفتار فرزندان ما چندان دور از ذهن نيست؛  چراكه مگر چند درصد از معلمان ما با جويشگرهاي بومي، آشنا هستند كه بخواهند فرزندانمان  را به استفاده از آن ها، تشويق كنند.
كمي آن طرف تر، حالِ صداو سيماي ما هم در زمينه آموزش موضوعات فرهنگي، اصلا خوب نيست و آموزش، فداي تبليغ شده است؛ آخر نمي دانم روزي چند بار، كودكان ما در شبكه هاي تلويزيوني بايد ظرف نگه داري رب و يا كباب پزي كه نگراني ما را براي پخت كباب كوبيده رفع مي كند، ببينند تا دخل و خرج اين رسانه پر طمطراق ملي، جور در بيايد، ما از خوردن فست فود و پخت جوجه كباب خسته نشده ايم تا دغدغه ذهنی مان را با خريد كباب پز رفع كنيم و از شانه نشدن موهايمان گلايه نداريم؛ تا نرم كننده اي بيايد و ما را از گره هاي موهايمان كه از سالها پيش دستاويز كلام شاعران بوده اند، خلاصي دهد؛ اكنون زمان آن است كه با استقبال از آورده هاي فضاي مجازي براي كودكانمان، نفسي چاق كنيم و جدا از نگراني ها و آلودگي هاي فضاي مجازي، بگذاريم هوايي تازه بيايد، شايد طرح اينترنت كودكان از لابه لاي طرح هاي پژوهشي و خاك خورده، بيرون بزند و در قاب خانواده اي امن در فضاي مجازي، خودي نشان دهد.

انتهای پیام

 

افزودن دیدگاه

تازه ها