مهدی مقصودی در شماره 126 ماهنامه نسل چهارم و در گفتوگو با ما، با تبیین وضعیت فعلی اکوسیستم پستی کشور اظهار کرد: «بخش پست در ایران در حال گذار به سمت یک نگاه صنعتی است. ما پیش از این تجربه موفقی مانند صنعت بیمه را داشتهایم که در آن بیمه مرکزی به عنوان رگولاتور، بیمه ایران به عنوان اپراتور منتخب و سایر شرکتها در بخش خصوصی، بخشی از یک مجموعه بالغ را تشکیل دادند. اکنون بخش پست نیز در مرحله شکلگیری این ساختار با حضور رگولاتور، اپراتور ملی، اپراتورهای خصوصی و کوریرهاست.»
سه گام تا بلوغ صنعت پست
مقصودی، فرایند بلوغ این صنعت را متضمن تحقق سه مقوله کلیدی دانست و افزود: «خصوصیسازی، مقرراتزدایی و آزادسازی، سه رکن اصلی برای تکامل این بخش هستند؛ اما این فرایند باید با نظارت دقیق همراه باشد تا سلامت بازار در قالب رقابت سالم حفظ شود.»
هشدار نسبت به حضور واسطههای غیرتخصصی
مدیرکل دفتر ارتباطات شرکت ملی پست با ابراز نگرانی از حضور نهادهای غیرتخصصی در این بازار تصریح کرد: «در کنار تلاش برای توسعه، باید مراقب باشیم که اجازه ورود به واسطههای غیرتخصصی داده نشود. متاسفانه شاهد ظهور فعالانی هستیم که شاید شناسنامه قانونی داشته باشند، اما در عمل «بیبدنه» و « فاقد استاندارد» لازم هستند و تخصص کافی را برای فعالیت حرفهای در این صنعت ندارند.»
وی خاطرنشان کرد، حفظ بدنه تخصصی پست و جلوگیری از واسطهگریهای آسیبزا، یکی از گامهای اصلی در مسیر صنعتیسازی این حوزه خواهد بود.
رانت و رقابت ناسالم، تهدیدی برای آینده صنعت پست
مدیرکل دفتر ارتباطات و امور بینالملل شرکت ملی پست با تشبیه یک اپراتور پستی به اجزای یک خودرو، بر لزوم برخورداری از زیرساختهای واقعی تاکید کرد و نسبت به ورود نهادهای غیرتخصصی تحت امتیازهای خاص به این بازار هشدار داد.
ارکان چهارگانه یک اپراتور استاندارد
مهدی مقصودی، در تشریح ویژگیهای یک اپراتور واقعی به «نسل چهارم» گفت: «همانطور که یک خودرو بر سه رکن موتور، گیربکس و بدنه استوار است، یک اپراتور پستی نیز باید دارای چهار رکن اساسی باشد: شبکه گسترده، تجهیزات تخصصی، زیرساخت فناوری اطلاعات(IT قوی) و نیروی انسانی متخصص. متأسفانه در حال حاضر شاهد ظهور مجموعههایی (مراکز قبول، مراکز پردازش، ناوگان حمل و نقل، نواحی توزیع) هستیم که فاقد این ارکان هستند اما مدعی فعالیت در این صنعت شدهاند.»
نگرانی از آسیب به بدنه صنعت پست
وی با ابراز نگرانی عمیق و شخصی نسبت به آینده این حوزه اظهار کرد: «به عنوان کسی که به این مرز و بوم و صنعت پست عرق دارم، واقعاً نگرانم که ورود بازیگران غیرحرفهای به این صنعت تخصصی درکشور آسیب بزند. دردآور است که میبینیم برخی از این واسطهها بهجای برخورداری از یک سیستم استاندارد، با سوءاستفاده از روابط غیرحرفهای و بدون داشتن استخوانبندی لازم، فضای رقابت را مسموم میکنند.»
فراخوان به رسانهها برای نظارت بر رقابت سالم
مقصودی، ضمن تاکید بر استقبال شرکت ملی پست از رقابت سازنده، تصریح کرد: «آرزوی ما همیشه رقابت در فضایی سالم است؛ رقبای قدرتمندی بیایند که ما هم از آنها یاد بگیریم و رشد کنیم. اما وقتی رقابت از مسیر سلامت خارج میشود، دل هر دلسوزی به درد میآید.» مدیرکل دفتر ارتباطات شرکت ملی پست در ادامه با خطاب قرار دادن رسانهها به عنوان رکن چهارم دموکراسی، خاطرنشان کرد: « از رسانهها درخواست دارم به عنوان چشم بینای جامعه، این موضوع را پیگیری کنند تا اجازه داده نشود رقابتهای ناسالم و حضور افراد فاقد تخصص، این صنعت حیاتی را به انحراف بکشاند.»
«نههر که سر بتراشد، قلندری داند»؛ اشغالگران غیرتخصصی اعتبار پست را نشانه گرفتهاند
مهدی مقصودی، مدیرکل دفتر ارتباطات و امور بینالملل شرکت ملی پست، با انتقاد شدید از نگاه سطحی به صنعت پیچیده پست، خواستار اصلاح یا حذف مجوعههایی شد که بدون تخصص و صرفاً با اتکا به اصول غیرحرفه ای رقابت و کسب سود، در حال تخریب زیرساختهای این بخش هستند.
نگاه فراشرکتی به اعتبار ملی پست
مقصودی با تاکید بر اینکه دغدغههایش در قامت یک کارشناس دلسوز و فراتر از جایگاه سازمانی است، تصریح کرد: «صنعت پست پیشنیازهایی فراتر از یک نام و یک مجوز ساده دارد. ضربالمثل «نه هر که سر بتراشد قلندری داند» دقیقاً مصداق وضعیت امروز ماست. برخی تصور میکنند ورود به این حوزه آسان است، اما با ورود غیرتخصصی خود، در واقع در حال تخریب اعتبار کل بخش پست کشور هستند.»
از تولید ۲۲۰ برنامه در «TV POST» تا تلاش برای ثبت جهانی پست به نام ایـران
مدیرکل دفتر ارتباطات و امور بینالملل شرکت ملی پست با تبیین رویکردهای نوین این شرکت در حوزه برندینگ، از نقش کلیدی رسانه داخلی «TV POST» و تولید محتوای چند رسانه ای متناسب با نیاز روز مشتریان و مخاطبان در افزایش خودباوری کارکنان و بازنمایی جایگاه تمدنی پست ایران سخن گفت.
«TV POST»ویترینی برای دیده شدن مجاهدتهای خاموش
مهدی مقصودی، در بخش دیگری از مصاحبه با نسل چهارم، به راهاندازی رسانه اختصاصی پست اشاره کرد و گفت: «برای اینکه بتوانیم ارزش کار پست را به جامعه نشان دهیم، «تیویپست» را راهاندازی کردیم. سال گذشته حدود ۲۲۰ برنامه فاخر با تجهیزات حرفهای تولید شد که در آن، تیمهای مستندساز به استانهایی نظیر خوزستان، همدان، اصفهان، خراسان شمالی و غیره اعزام شدند تا سختی و ظرافت کار همکارانمان را به تصویر بکشند.»
تحقق هرم مازلو و تقویت افتخار سازمانی
وی با نگاهی مدیریتی به سرمایه انسانی افزود: «معتقدم قدم اول برای موفقیت یک مجموعه، ایجاد حس افتخار در کارمندان است. ما از نگاه روانشناختی و با توجه به هرم مازلو، تلاش کردیم نیاز به شکوفایی و دیده شدن را در همکارانمان تقویت کنیم. هدف ما این بود که کارمند پست با غرور بگوید در این سازمان خدمت میکند.»
پست؛ میراث کهن ایرانیان و ضرورت ثبت جهانی
مقصودی، با استناد به منابع تاریخی و بینالمللی، ایران را مهد نخستین سیستم پستی منظم جهان خواند و تصریح کرد: «همانطور که در منابع معتبر صراحتاً ذکر شده، ایرانیان نخستین ملتی بودند که سیستم پستی را تأسیس کردند. یکی از آرزوهای ما ثبت این قدمت به عنوان یک میراث فرهنگی بود؛ چراکه پست بخشی از تمدن و هویت ارتباطی ماست که باید مثل حفظ سنتهای معنوی در کشورهای بلوک شرق (لباس «کیمونو» در ژاپن)، اصالت آن را در کنار تکنولوژی حفظ کنیم.»
روایت دوران سخت کرونا: تنها ماشینی که حرکت میکرد، پست بود
مدیرکل روابط عمومی پست با یادآوری روزهای بحرانی شیوع کرونا، گفت: «در اسفند ۹۸ که تمام راههای ارتباطی، فرودگاهها و پایانهها تعطیل شده بودند، تنها ماشینی که در جادهها دیده میشد، خودروی پست بود. در آن زمان حتی مسئولین ردهبالا برای ارسال اقلام ضروری به خانوادههایشان در شهرستانها به پست متوسل میشدند. اگرچه در آن زمان آنطور که باید دیده نشدیم، اما در مناسبتهای بعدی نظیر ایام اربعین، با حمایت دولت و رسانههایی چون نسل چهارم، توانستیم بخشی از این خدمات صادقانه را جبران کنیم.»
پست یکی از ستون های اصلی اقتصاد دیجیتال
مدیرکل دفتر ارتباطات و امور بینالملل شرکت ملی پست با تشریح سیر تحول تاریخی پست، از ورود این صنعت به نسل سوم خدمات خبر داد و تاکید کرد: پست امروز نه یک خدمت ارتباطی صرف، بلکه یکی از ستونهای اصلی اقتصاد دیجیتال و صادرات غیرنفتی است.
مهدی مقصودی در گفت و گو با خبرنگار نسل چهارم، با اشاره به پیشینه مدیریتی خود در حوزههای تنظیم مقررات، کیفیت و مدیریت پست پایتخت، رویکرد جدید روابط عمومی را «نگاه حرفهای به صنعت پست» دانست و اظهار کرد: «با ادغام دفاتر روابط عمومی و امور بینالملل، هدف ما بازتعریف جایگاه پست در دوران جدیدی است که در آن، پست دیگر یک اداره سنتی نیست، بلکه یک صنعت استراتژیک شناخته میشود.»
سیر تحول پست؛ از پاکت نامه تا اقتصاد دیجیتال
مقصودی با تبیین سه نسل از خدمات پستی گفت: «در نسل اول، پست ماهیتی صرفاً ارتباطی داشت و بر جابهجایی پاکتنامهها متمرکز بود. در نسل دوم، بستههای پستی و قابلیت رهگیری (Tracking) اضافه شد که عمدتاً شامل نمونه کالا و سوغات بود. اما امروز ما در آستانه نسل سوم خدمات پستی هستیم؛ نسلی که در آن پست به عنوان یکی از ارکان اصلی «اقتصاد دیجیتال» شناخته میشود و نقش مستقیمی در شکوفایی اقتصادی کشورها ایفا میکند.» به طورمثال نمادهای جدیدی مانند صندوق های پستی هوشمند امانات (LOCKERS ) در اماکن تجاری و مراکز پستی به چشم می خورد که بخشی از تحول سیستم در توزیع است.
تجربه کره جنوبی؛ وقتی پست «صادرکننده» میشود
وی با ذکر مشاهدات خود از سفر تخصصی به کره جنوبی، به الگوی موفق این کشور در تجهیز هابهای پستی اشاره کرد و افزود: «در حاشیه فرودگاه اینچئون، شاهد فعالیت هابهای پستی فوقمدرنی بودیم که روزانه ۸۰ تا ۱۰۰ تن محصولات تجارت الکترونیک را به مقاصد جهانی صادر میکردند. نکته خیرهکننده، وجود «کارخانههای تولید محتوا» در دل این مجموعهها بود.»
از تولید محتوای بومی تا بازارهای جهانی (برزیل)
مدیرکل ارتباطات شرکت ملی پست در ادامه روایت خود از کره جنوبی، افزود: «در آنجا مشاهده کردم که زوجهای سالخورده روستایی، محصولات گیاهی تولید خود را مقابل دوربینهای حرفهای این کارخانهها تبلیغ میکردند. تیمهای متخصص، این محتواهای محلی را به زبانهای بینالمللی ترجمه و در بازارگاههای آنلاین جهانی آپلود میکردند؛ به طوری که یک مشتری در برزیل میتوانست محصول یک کشاورز کرهای را سفارش دهد. این یعنی پست توانسته است جایگاه ویژهای در سبد صادرات گمرکی پیدا کند و حتی محصولات فرهنگی و هنری را به دورترین نقاط جهان برساند.»
پست ایران؛ در مسیر دیده شدن و رضایت سازمانی
مقصودی با اشاره به تلاشهای انجام شده در دوران سختی همچون کرونا و ایام پرازدحام (نظیر ماه مبارک رمضان و اربعین) تصریح کرد: «در دوران شیوع کرونا که اکثرا شریانهای حمل و نقل کشور قطع شده بود، پست تنها نهادی بود که بار ارتباطی کشور را به دوش کشید. امروز خوشبختانه با حمایت دولت و رسانههای تخصصی، کار بزرگ همکاران من دیده شده و نوعی رضایت و افتخار سازمانی در میان بدنه شرکت ملی پست شکل گرفته است که نویدبخش روزهای روشن برای این صنعت است.»
عبور از «روابط عمومی سنتی» به سمت روابط عمومی تجاری
مدیرکل دفتر ارتباطات و امور بینالملل شرکت ملی پست با تاکید بر لزوم تغییر نگاه تخصصی به این صنعت، از مدل جدید روابط عمومی تجاری در نسل سوم خدمات پستی و ظرفیتهای بینظیر ناوگان این شرکت در پوشش سراسری کشور سخن گفت.
پست از نگاه سنتی به نسل سوم؛
مهدی مقصودی با اشاره به ضرورت تغییر فرهنگ سازمانی برای ورود به بازار رقابتی گفت: «دوران روابط عمومیهای سنتی که صرفاً به انتشار اخبار دیدارهای تشریفاتی میپرداختند، تمام شده است. من به مدیرانم گفتم باید آن «کت اداری» را درآورده و نگاهی «تجاری» داشته باشیم. ما در نسل سوم خدمات پستی که محور آن «تجارت الکترونیک» است، باید قابلیتهای عملیاتی خود را بیان کنیم.»
رکوردشکنی در توزیع محصولات کشاورزی؛ از گردوی تویسرکان تا برنج شمال
وی با ارائه آماری از نقش پست در رونق کسبوکارهای روستایی افزود: «در دو سال اخیر با تمرکز بر اقتصاد روستا، موفق شدیم حجم عظیمی از محصولات استراتژیک را جابجا کنیم؛ از جمله ارسال ۸۰ تن گردو در تویسرکان، ۲۰ هزار کیلو پسته در بجستان و مقادیر قابل توجهی عسل خوانسار و برنج شمال. ما هم در روستا «نقطه قبول» داریم و هم «نقطه توزیع»؛ این یعنی پست در دورافتادهترین نقاط کشور، از جمله روستایی ۲۰ خانواری از
توابع شاهرود که داروهایش را از ما تحویل میگیرد، حضور فعال دارد.»
رقابت را به رسمیت میشناسیم؛ مثل شاگرد اولهای مدرسه!
مقصودی در واکنش به برخی دیدگاهها که اپراتورهای خصوصی را رقیب پست نمیدانند، تصریح کرد: «طبق اساسنامه، ما مکلف به ایجاد فضای رقابتی هستیم. این اپراتورها رقبای ما هستند و ما آنها را رصد میکنیم، اما به دنبال رقابت سالم هستیم. مانند شاگرد اولهای مدرسه که از داشتن رقیب قوی برای رشد بیشتر استقبال میکنند، ما هم معتقدیم در فضای رقابتی است که موفقیتهای واقعی حاصل میشود.»
پیمایش 300هزار کیلومتری ناوگان حمل و نقل پست درهر شبانه روز
مدیرکل روابط عمومی پست با مقایسه ساختار پست ایران با الگوهای جهانی نظیر USPS آمریکا، به ظرفیتهای ناوگان حملونقل اشاره کرد و گفت: «ناوگان پست ایران با پیمایش روزانه ۳۰۰ هزار کیلومتر، یک سرمایه ملی است. ما ۷۰۰۰ ناوگان موتوری را در ایام شلوغی کاری (مانند اربعین یا عیدنوروز و مناسبتهای خاص) درگیر خدمترسانی میکنیم که این حجم از عملیات لجستیکی در کشور بینظیر است.»
ورود رباتها و سورترهای هوشمند به شبکه پستی
وی در ادامه خاطرنشان کرد: شرکت ملی پست با تجهیز به سورترها (تجزیهگرهای هوشمند) و رباتهای پستی، در حال گذار کامل به سمت هوشمندسازی است تا بتواند در دنیای مدرن امروز، نقش ویژه خود را در اقتصاد کشور به بهترین شکل ایفا کند.
«نامهنگاری»؛ میراثی که نباید در عصر دیجیتال به فراموشی سپرده شود
مدیرکل دفتر ارتباطات و امور بینالملل شرکت ملی پست با تاکید بر نقش راهبردی پست در توسعه فرهنگی کشور، خواستار احیای فرهنگ نامهنگاری و استفاده از ظرفیتهای عاطفی پست برای پیوند نسلها شد. مهدی مقصودی در گفت و گو با خبرنگار نسل چهارم، با اشاره به جایگاه فرهنگی پست در کشورهای پیشرفته اظهار کرد: «یکی از شاخصهای توسعه فرهنگی در دنیا، سرانه مرسولات پستی است. در کشوری مانند سوئیس، هنوز مردم برای ارسال کارتپستال صف میبندند؛ چرا که آنها ارزش پیامهای دستنویس را در مقابل پیامهای تکراری و «کپی-فورواردی» فضای مجازی میدانند.»
طرح احیای کارتپستال در قطبهای گردشگری ایران
مقصودی از ایدهای برای زنده کردن سنت ارسال کارتپستال در شهرهای توریستی خبر داد و افزود: «در گفتگو با مدیران استانی پیشنهاد دادیم که در نقاطی نظیر ماسوله، میدان امیرچخماق یزد، اصفهان و سایر مناطق، بستر ارسال کارتپستال را برای گردشگران فراهم کنیم. لذت نوشتن یک متن با دستخط شخصی و ارسال آن به یک عزیز، حسی را منتقل میکند که هیچ شکل و پیام متنی در شبکههای اجتماعی نمیتواند جایگزین آن شود.»
ابتکاری برای روز پدر؛ وقتی کلمات روی کاغذ معجزه میکنند
مدیرکل روابط عمومی پست با بیان دغدغههای خود به عنوان یک پدر، به اجرای یک طرح آزمایشی در یک دبیرستان دخترانه اشاره کرد و گفت: «ما ۵۰۰ پاکت و تمبر به همراه یک صندوق پستی به یک دبیرستان بردیم و از دانشآموزان خواستیم برای روز پدر به پدرانشان نامه بنویسند. بازخورد این کار فراتر از تصور ما بود؛ بسیاری از این دختران نوجوان چیزهایی را برای پدرانشان روی کاغذ آوردند که هرگز جرأت بیان شفاهی آن را نداشتند. این قدرت جادویی نامهنگاری است که باید از مقطع ابتدایی به کودکانمان آموزش دهیم.»
فراخوان برای توجه ویژه مسئولان به صنعت پست
وی با تاکید بر اینکه پست یک «ویترین فرهنگی» برای کشور است، تصریح کرد: «اگر مسئولان نگاه ویژهای به این صنعت داشته باشند، پست میتواند علاوه بر اقتصاد، بر فرهنگ جامعه نیز تأثیرات عمیقی بگذارد. تماشای ذوق و شوق دانشآموزان هنگام انداختن نامه در صندوق، برای من بینظیر بود و حتی صداوسیما نیز با درک اهمیت این موضوع، گزارش این رویداد را پخش کرد.»
مقصودی خاطرنشان کرد که حفظ هویت پستی و پیوند آن با نیازهای عاطفی و اجتماعی نسل جدید، یکی از اولویتهای اصلی دفتر ارتباطات و امور بینالملل شرکت ملی پست در دوره جدید فعالیت خود خواهد بود.
تحول در صنعت پست و مشتری مداری با بهره گیری از فناوریهای نوین
به گفته وی، خدمات پستی که زمانی رکن اصلی ارتباطات جهانی به شمار میرفت، امروزه در پاسخ به تحولات دیجیتال، گسترش تجارت الکترونیک و تغییر انتظارات مشتریان با سرعتی چشمگیر در حال تکامل است. آینده این صنعت بر پایه نوآوری، پایداری زیست محیطی و تمرکز بر رویکردهای مشتری مداری، در هر دو بخش دولتی و خصوصی، شکل خواهد گرفت.
سیاستگذاران و مجریان پستی در سراسر جهان در حال نوسازی نظامهای خود برای مواجهه با چالشهای پس از سال ۲۰۳۰ هستند. «چشمانداز پستی ۲۰۳۰» اتحادیه پستی جهانی از دولتها میخواهد که در زیرساختهای پستی و اتصال دیجیتال سرمایهگذاری کنند، در مقابل از نهادهای تنظیمگر انتظار دارد چارچوبهای قانونی را همسو سازند و به جریان پستی هم ایجاد تنوع در خدمات را توصیه میکند.
در کشورهای مختلف جهان خدمات پستی به دو بخش دولتی و خصوصی تقسیم میشود. خدماتی پستی که به نظر میرسد در آینده بخش دولتی در حوزه توزیع امانات و خدمات مالی پرچمدار آن باشد شامل: لجستیک تجارت الکترونیک، تحول دیجیتال، ارایه خدمات مالی در بخش های کمتر توسعه یافته و توزیع سبز مرسولات و کمک به کاهش کربن است.
شرکتهای خصوصی پستی نیز با بهره گیری از نوآوری و ارتقا تجربه مشتری به سمت توزیع با استفاده از پهپاد و و سایل نقلیه خودران، انجام عملیات پستی مبتنی بر هوش مصنوعی، خدمات شخصی شده، رهگیری لحظهای بر پایه هوش مصنوعی و تجارت الکترونیکی فرامرزی سوق پیدا خواهند کرد.
به عنوان مثال: شرکت DHL در حال گسترش زیرساختهای لجستیک تجارت الکترونیک خود در آسیا و اروپا است و با ارائه خدمات ترخیص سریع گمرکی و تکمیل سفارشات محلی، مصمم است تا تقاضای رو به رشد بینالمللی را برآورده کند.
مشتری مداری هوشمندانه در آینده صنعت پست
استفاده از صندوق امانات هوشمند که پای آن به ایران هم باز شده، از جمله فناری هایی است که به مشتریان این امکان را میدهند تا بستهها و امانات خود را در زمان دلخواه دریافت کنند. این موضوع نه تنها به مشتری این اجازه را میدهند تا متناسب با زمان خود مرسوله را دریافت کند و ملزم به حضور در آدرس اعلام شده در زمان خاصی نباشد، بلکه باعث کاهش سفرهای دورن شهری توسط پستچیها نیز میشود. آنطور که گزارش DHL نشان میدهد استفاده از این صندوقها منجر به کاهش حدود 30 درصد انتشار آلایندههای ناشی از تردد خودروها شده است.
از سوی دیگر، شرکتهای پستی و حملونقل در حال ارائه شیوه های فناورانهای برای توزیع مرسولات هستند؛ از جمله آنها میتوان به تعیین زمان توزیع، تغییر مسیر یا نگهداری پست در یک مکان مشخص از طریق اپلیکیشن و همکاری با شرکای جدید مانند فروشگاهها یا مراکز پذیرش امانات اشاره کرد. سیستم هوش مصنوعی «VAPR» به کار رفته در ون های توزیع شرکت آمازون با استفاده از فناوری تشخیص تصویری امکان شناسایی صحیح بسته را فراهم کرده است. در نتیجه استفاده از این فناوری، تفکیک بستهها توسط راننده را تا ۶۷ درصد کاهش یافته و در هر مسیر بیش از ۳۰ دقیقه از زمان حرکت آنها کاسته است. این موضوع باعث میشود مشتری سریعتر به بسته خود دسترسی پیدا کند.
اما از آنجاییکه زنجیره تامین خدمات پستی به مشتریان بدون تعامل این دو بخش به رشد و تکامل مطلوب نخواهد رسید. مجریان پستی دولتی و خصوصی با هم افزایی، تجربه جذاب تری از مشتری مداری را رقم خواهند زد. مجریان پستی دولتی با شبکه ای گسترده در مناطق روستایی و دورافتاده و شرکتهای خصوصی با نوآوریهای فنی و تخصص بینالمللی میتوانند در کنار هم، کارایی توزیع را افزایش، هزینه ها را کاهش و دامنه خدمات را گسترش دهند.
انتهای پیام